1. Tưởng nhớ bậc liệt nữ dâng “Kê minh thập sách”
Nơi cửa biển Hải Ninh lộng gió, lễ hội đền Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu hằng năm như mạch nguồn tri ân chảy suốt hàng thế kỷ. Nơi đây, người dân tưởng nhớ bậc liệt nữ tài sắc Quý phi Bích Châu (?-1377), vợ vua Trần Duệ Tông - người dâng “Kê minh thập sách” trị quốc an dân và ngã xuống trong cuộc chinh phạt Chiêm Thành năm 1377, để lại khí tiết sáng ngời “Nữ trung hào kiệt”.
Đền thờ Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu (phường Hải Ninh).
Lễ hội diễn ra vào ngày 11-12/2 âm lịch, trong không khí linh thiêng nơi cửa biển. Tối ngày 11, nghi lễ tiên thường và cáo tế mở đầu không gian thành kính; cỗ thục, hương đèn đỏ rực được các bô lão túc trực suốt đêm. Sáng 12, khi đoàn thuyền rẽ sóng cập bờ cũng là lúc kiệu rước và hương án được đưa vào đền trong tiếng trống, tiếng nhạc nghi trượng uy nghiêm. Văn tế vang lên trầm hùng làm người dự lễ lặng đi trước tiết nghĩa của bậc quý phi.
Các hoạt động văn hóa, thể thao gắn với lễ hội đền Chế Thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu. Ảnh tư liệu.
Đặc sắc nhất là lễ rước linh vị ra bờ sông dự hội chèo bơi hầu Thánh Mẫu. 3 thuyền dài, sắc áo rực rỡ, nhịp chèo nhịp trống hòa làm một, vẽ lên bức tranh lễ hội vừa hào sảng, vừa đằm sâu truyền thống biển. Những trò chơi dân gian và thể thao cộng đồng tiếp nối, tạo nên không khí tưng bừng mà vẫn thấm đẫm sự thành kính. Lễ hội là dịp bồi đắp lòng yêu nước, gìn giữ hồn cốt văn hóa và quảng bá vẻ đẹp đền thờ Chế Thắng muôn phương.
2. Lời tri ân nơi miền sơn cước
Mỗi mùa xuân, miền quê Hương Sơn lại rộn ràng trong không khí lễ hội Hải Thượng Lãn Ông. Đây là ngày hội tri ân Đại danh y Lê Hữu Trác (1724-1791), người đặt nền móng cho y học cổ truyền Việt Nam, với bộ sách “Hải Thượng y tông tâm lĩnh” gồm 66 quyển cùng những lời răn về y đức đã trở thành di sản vô giá của nền y học Việt Nam.
Di tích lịch sử mộ và khu lưu niệm Hải Thượng Lãn Ông (xã Hương Sơn) được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2024.
Gắn với không gian quần thể di tích Lê Hữu Trác, lễ hội gồm 2 phần: phần lễ diễn ra ngày 13-14 tháng Giêng với lễ dâng hương, rước linh vị, lễ cầu an; phần hội thường diễn ra từ 1 tuần trước đó với không khí sôi nổi của các hội thi, trò chơi dân gian như: đua thuyền trên sông Ngàn Phố, thi thả diều, gói nấu bánh chưng, đẩy gậy, vật tay… Trong đó, hội đua thuyền luôn thu hút hàng nghìn người xem, tạo nên không khí rộn ràng đầu năm.
Đoàn rước tại lễ hội Hải Thượng Lãn Ông.
