Di tích Nguyễn Du. Ảnh: Đậu Hà
Di sản thơ chữ Hán của Nguyễn Du để lại gồm 3 tập: “Thanh Hiên thi tập” (78 bài), “Nam Trung tạp ngâm” (40 bài), “Bắc hành tạp lục” (131 bài) in đậm dấu ấn một hồn thơ rất giàu tình thương đời, tình yêu nước và yêu dân, yêu quê hương núi Hồng - sông Lam. Ngày nay đọc lại “Thanh Hiên thi tập”, dù cảm nhận được nỗi buồn vì nghèo đói, bệnh tật của nhà thơ, nhưng hình ảnh núi Hồng - sông Lam trong ông vẫn thật đẹp, kỳ vĩ.
Cùng với thơ chữ Hán là thơ Nôm, trong đó “Văn tế thập loại chúng sinh” (Văn chiêu hồn), gồm 184 câu song thất lục bát chất chứa nỗi cảm thông cùng tận với tất cả những thân phận khổ đau, những linh hồn bơ vơ không nơi nương tựa. Ngoài ra còn có tác phẩm “Thác lời trai phường nón” và một bài văn tế mà nhiều người cho rằng là của Nguyễn Du: “Sinh tế Trường Lưu nhị nữ”…
Về thơ chữ Nôm, trác tuyệt nhất, vi diệu nhất, có đời sống riêng dài lâu nhất, trở thành hiện tượng văn hóa Việt Nam điển hình - đó là Truyện Kiều. Truyện Kiều là viên ngọc bích lung linh mà soi chiếu vào từ góc độ nào cũng thấy lấp lánh những vẻ đẹp của ngôn ngữ và tư tưởng, tâm hồn người viết ẩn sâu trong đó. Ngày nay, là người Việt Nam, ai cũng nhớ 2 câu hàm chứa triết lý nhân sinh nổi tiếng:
Các bản Kiều và tác phẩm của Nguyễn Du bằng Hán - Nôm trưng bày tại Di tích Nguyễn Du.
Đại thi hào Nguyễn Du - người con của dòng họ Nguyễn Tiên Điền, đã trở thành một biểu tượng văn hóa trong tâm thức người Việt.
Các giá trị truyền thống: yêu gia đình, hiếu đễ với mẹ cha, yêu quê hương đất nước, thủy chung, trong sáng, cao thượng trong tình yêu, hướng thiện, tự trọng, xả thân hy sinh… vẫn được coi là gốc rễ trong xây dựng con người thời đại mới. Cùng với đó là tinh thần đấu tranh không khoan nhượng với cái ác, cái xấu, làm cho xã hội công bằng, tốt đẹp.
Dẫu hiện nay xã hội đã văn minh, tiến bộ, quyền được sống, được tự do, được mưu cầu hạnh phúc của con người cơ bản đảm bảo, nhưng ở một số quốc gia trên thế giới, chiến tranh, xung đột vẫn còn xảy ra gây bao đau khổ cho con người. “Những phường bán thịt, những quân buôn người” vẫn còn giăng bẫy khiến nhiều người, không chỉ là phụ nữ bị đẩy vào những tình cảnh éo le, tủi nhục hay những màn kịch bắt cóc, lừa đảo trên không gian mạng “làm cho khốc hại chẳng qua vì tiền”... Chính vì vậy, vấn đề bảo vệ nhân quyền, trong đó có các quyền cơ bản là được sống, được tự do, được mưu cầu hạnh phúc, được bảo vệ bình an lại càng đặt ra cấp thiết, đòi hỏi tất cả các quốc gia, trong đó có Việt Nam phải vào cuộc, hành động quyết liệt, làm cho thế giới hòa bình, xã hội văn minh, con người hạnh phúc.
