Nhân kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 – 19/5/2026) và 115 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911 – 5/6/2026), nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, triển lãm và tuyên dương điển hình học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được tổ chức tại TPHCM.

Hoành Sơn Quan là một di sản đặc biệt, bởi ngay từ khi hình thành, đã vượt ra khỏi ý niệm sở hữu của một địa phương. Nằm trên đỉnh Đèo Ngang, nơi dãy Hoành Sơn đâm ngang ra biển, công trình này không chỉ là dấu tích quân sự thời Nguyễn, mà còn là biểu tượng của lịch sử mở cõi, của tuyến giao thông thiên lý Bắc-Nam, của ký ức văn hóa và thi ca Việt Nam.

Chiều ngày 11/5/2026, Đoàn công tác Đại sứ quán Vương quốc Bỉ tại Việt Nam do Ngài Karl Van den Bossche – Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Bỉ tại Việt Nam làm Trưởng đoàn đã đến dâng hương, tham quan tại Khu di tích quốc gia đặc biệt Đại thi hào Nguyễn Du, xã Tiên Điền, tỉnh Hà Tĩnh.

Sáng ngày 25/4/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Tĩnh phối hợp với Hội đồng Gia tộc dòng họ Nguyễn Huy Trường Lưu tổ chức tọa đàm khoa học “Trường học Phúc Giang – Di sản văn hóa, giáo dục thế kỷ XVIII”. Tham dự tọa đàm có đồng chí Nguyễn Thị Nguyệt – Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh; đại diện Cục Di sản Văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), các sở, ban, ngành, địa phương cùng các nhà nghiên cứu.

Khu di tích lịch sử văn hóa Đại Hùng thuộc tổ dân phố 7 Đậu Liêu (phường Nam Hồng Lĩnh, Hà Tĩnh) không chỉ là một danh thắng mà còn chứa đựng nhiều trầm tích của huyền sử, gắn với vị Thủy Tổ Kinh Dương Vương, người lập nên đất nước đầu tiên của người Việt. ​

Ông đã để lại cho hậu thế một di sản văn chương đồ sộ với nhiều tác phẩm chữ Hán và chữ Nôm có giá trị sâu sắc cả về nội dung lẫn nghệ thuật.

Hiện nay, Truyện Kiều được dịch ra ít nhất là 23 thứ tiếng với gần 70 bản dịch khác nhau. Ngôn ngữ được dịch nhiều nhất là tiếng Pháp, 15 bản. Kế đến là tiếng Anh, Hán văn và tiếng Hoa đều khoảng 12 bản. Tiếng Nhật đứng thứ tư với 5 bản dịch. Sau đó là các thứ tiếng Nga, Tiệp, Ba Lan, Hungary, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Hy Lạp, Thụy Điển, Hàn Quốc… Và cả các thứ tiếng ít ai nghĩ tới như: Quốc tế ngữ, Mông Cổ, Lào, Thái, Ả Rập…

Lịch sử nghiên cứu cho thấy, đối với những tác giả, những vấn đề văn chương nổi bật, được nhiều nhà khoa học quan tâm thì việc tiếp tục khai thác những khía cạnh mới mẻ là điều khá khó khăn, song đối với thiên tài văn học Nguyễn Du, điều đó dường như là một ngoại lệ. Càng đào sâu suy nghĩ càng cho ta thấy những chiều kích chưa bao giờ giản đơn mà ông để lại cho hậu thế, một trong những vấn đề ấy là ứng xử của Nguyễn Du với tôn giáo, tín ngưỡng bản địa. Ông chắc chắn không phải là một cá nhân “hành tín” với bất kỳ tôn giáo, tín ngưỡng nào như một tu sĩ chuyên nghiệp, song trong cách thể hiện bằng văn chương vẫn có thể thấy một thái độ “dung hòa” tam giáo và tín ngưỡng, thậm chí có những đoạn, những tác phẩm còn được sáng tác như một hình thức “đặt hàng” cho một nghi lễ tôn giáo, tín ngưỡng nào đó. Có điều, nó không hoàn toàn mạch lạc, rõ ràng mà cứ bàng bạc ẩn sau câu chữ như chính con người nhiều tâm sự u uẩn, không dễ nói thành lời mà sử sách từng ghi chép về ông.

Vấn đề tiếp nhận Truyện Kiều được bàn ở đây giới hạn trong khuôn khổ các văn bản đọc chứ chưa đề cập đến tiếp nhận trong phạm vi diễn xướng (như đố Kiều, lẩy Kiều, bói Kiều, sân khấu hóa Truyện Kiều…). Trong đời sống văn học, tác giả làm ra tác phẩm có ý nghĩa khởi đầu. Nhưng nói đến câu chuyện tiếp nhận là nói đến vai trò trung tâm của người đọc. Lý thuyết tiếp nhận tập trung vào người đọc. Các nghĩa của văn bản luôn được các kiểu người đọc làm mới, làm phong phú, khác biệt.

Nguyễn Du (1766 - 1820) là nhà thơ nổi tiếng (Đại thi hào) của dân tộc Việt Nam, được UNESCO liệt vào hàng danh nhân văn hóa thế giới. Sinh thời, Nguyễn Du đi nhiều nơi, thấu rõ nỗi khổ của nhân dân giữa thời phân hóa ly loạn của Việt Nam thế kỷ XVIII. Vì thế, tiếng nói thi ca của ông đậm tình người, ngát hương nhân bản. Trong phần biên khảo này, người viết khảo sát tư tưởng của đại thi hào chỉ qua Truyện Kiều.

Trước đây 20 năm, Kim Vân Kiều tân truyện (còn gọi là Kim Vân Kiều hội bản) đã được giáo sư Nguyễn Văn Hoàn(1) và giáo sư Trần Nghĩa(2) giới thiệu sơ qua hoặc kỹ hơn chút ít. Bản này được đánh giá là “bản Kiều quý”, “chưa có ở nước ta”, tuy nhiên chưa ai đi sâu tìm hiểu. Điều đặc biệt ở bản này là có 146 trang thì trang nào cũng có một tranh minh họa chiếm nửa dưới trang, nửa trên dành in lời Tiểu dẫn (trang 2), một đoạn Truyện Kiều, chú thích bằng chữ Hán và lời tóm tắt bằng chữ Nôm nội dung đoạn Truyện Kiều đó. Sách không ghi tên tác giả cùng năm, nơi ra đời, chỉ thấy “trang bìa trong của sách có ghi mấy chữ tiếng Ý, viết bằng bút sắt ‘Anno 1894’; trang cuối sách ghi dòng chữ tiếng Pháp, cũng viết bằng bút sắt: ‘Paul Pelliot, acheté 432 Fr, Porte Sully, Juin 1929, No 518’. Nếu những ghi chép trên đây là chính xác thì các bản vẽ được hoàn thành vào năm 1894; đến năm 1929, Paul Pelliot, một học giả người Pháp mua được và cuối cùng, sách được nhập vào kho Thư viện Vương quốc Anh”(3). Có điều, tranh minh họa thì tôi cảm thấy có phần ngờ do người Trung Quốc vẽ.

Đền thờ Tiến sỹ Nguyễn Ngọc Huấn thuộc xã Xuân Yên, huyện Nghi Xuân được nhân dân xây dựng và tôn thờ ông là “Thành hoàng đức thánh đệ nhị”.

Tiến sĩ Dương Trí Trạch là một danh nhân văn hóa của tỉnh Hà Tĩnh ngày nay. Ông sống và làm quan dưới triều Lê – Trịnh có nhiều cống hiến không chỉ trên lĩnh vực tư tưởng chính trị quân sự, ngoại giao mà còn cả trên lĩnh vực văn hóa giáo dục. Nói về tài năng và đức độ của ông đã được sách sử ghi chép lại, như: Lịch đại đăng khoa, Lịch triều đăng khoa, Đăng khoa sư giảng, Liệt huyện đăng khoa bị khảo, Nghệ An ký, Đại Việt sử ký toàn thư, Lịch triều hiến chương loại chí, v.v... Có thể nói, tài liệu viết về Dương Trí Trạch khá phong phú song lại vẫn nằm dưới dạng bề bộn, nhiều trùng lặp. Do đó, bài viết này bước đầu tìm hiểu về thân thế và sự nghiệp của ông một cách hệ thống, nhằm cung cấp những thông tin hữu ích cho các nhà nghiên cứu quan tâm cùng tham khảo.

Di tích khảo cổ học Phôi Phối - Bãi Cọi (xã Xuân Viên, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh) là một di tích khảo cổ học được các nhà nghiên cứu nhận định là một trong những di tích khảo cổ học quan trọng trong hệ thống di tích khảo cổ học Hà Tĩnh. Do vậy, khi tìm hiểu di tích này chúng ta cần tách bạch về thời gian, địa điểm phát hiện và khai quật cũng như tiến trình xếp hạng di tích quốc gia để thấy rõ thực trạng, từ đó định hướng sát hơn về công tác quản lý cũng như tổ chức quy hoạch phục vụ nghiên cứu, bảo tồn cũng như phát triển du lịch trong tương lai.

Đền Đô Đài nơi thờ gián quan Ngự sử Bùi Cầm Hổ ở phường Đậu Liêu, thị xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, được công nhận di tích Lịch sử Văn hoá cấp quốc gia. Là ngôi đền cổ được xây dựng từ thời Lê sơ mà sách Hiến chương loại chí ghi nhận: “ dấu tích thiêng liêng của bậc danh thần”. Ngày nay, đền cổ dưới chân núi Bạch Ty, dãy Hồng Lĩnh, ở bên đường tránh quốc lộ 1A, các hạng mục di sản được bảo tồn chu đáo, xứng tầm đóng góp của ông với nước

Di tích quốc gia đền thờ Đặng Tất, Đặng Dung ở xã Tùng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh được, Bộ Văn hoá Thể thao và Du lịch, xếp hạng Di tích Lịch sử Văn hoá cấp Quốc gia vào năm 1991. Là nơi thờ hai vị danh tướng, trung thần thời Hậu Trần chính là Quốc công Đặng Tất và Đồng bình Chương sự Đặng Dung.

http://chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/trangchu

http://vanhoa.gov.vn/

http://hatinh.gov.vn/Pages/default.aspx

http://www.vietnamtourism.gov.vn/

http://vanhoahatinh.gov.vn/

http://www.vicas.org.vn/Home/